Jacek Kasprzycki

„Wehikuł Czasu”

Jerzy Ludwiński „Epoka Błękitu”

Wydawnictwo „Otwarta Pracownia” Kraków 2003 rok

Bernadetto Croce pisząc o krytyce sztuki i historii sztuki wyróżnia;

· krytyków – niedoszłych artystów;

· krytyków – władców i sędziów

· krytyków – informatorów i komentatorów.

Thomas Stearns Eliot na gruncie krytyki literackiej wyróżnia;

· krytyka zawodowego

· krytyka z zamiłowania

· krytyka akademickiego i teoretyka

· krytyka artystę.

Mieczysław Porębski dzieli krytyków na;

· krytyków dozorujących

· krytyków poetów

· krytyków ekspertów

· krytyków ekspertów – animatorów

· metakrytyków

Inni zapewne znajdą inne jeszcze klasyfikacje sformułowane przez równie wybitne postacie. Kim w takim razie był Jerzy Ludwiński – z wykształcenia historyk sztuki, z wyboru animatori współtwórca setek faktów artystycznych z dziejów najnowszej sztuki polskiej (i światowej!),

przyjaciel artystów, teoretyk-samotnik wygłaszający niepopularne poglądy, kierownik niezależnych galerii, wreszcie twórca-teoretyk? Kim był twórca teorii Implozji w sztuce współczesnej, piewca przyszłej Epoki Błękitu? Przede wszystkim człowiekiem prawym i uczciwym, co jest rzadkie w środowisku, o którym pisał tak w roku 1969 w szkicu zatytułowanym – nomen omen – „Największe pomyłki krytyki” :”Chciałbym zadać pytanie: czy wszystkie te pomyłki i błędny obraz hierarchii artystycznej są dziełem krytyków? W pewnym sensie tak jest, ale obraz ten jest przede wszystkim dziełem artystów. Dlaczego? Dlatego, że nie ma żadnego porównania pomiędzy autorytetem krytyka (mam na myśli takiego krytyka, który pisze do gazet), a autorytetem artysty. Krytyk jest wtórny. (...) Jest u nas nietaktem zaproponować jakiś taki program artystyczny, który by wybiegał nie tylko poza Polskę, ale liczyłby się w skali światowej. Bo program taki obraża większość.”

Za niszczenie pewnych najwartościowszych zjawisk w sztuce obwiniał nie tylko partię i totalitarny system a samo środowisko twórców i krytyków. Pisał o najcenniejszej ze wszystkich „sztuce nieobecnej”, iż to ona właśnie pokazuje prawdziwy obraz tego co najbardziej istotne. Jak aktualnie brzmią jego konkluzje z przed 43 lat „Myślę, że ten rodzaj sztuki, opartej na salonach wystawowych, wernisażach, jury, recenzjach w gazetach, jest przeniesiony wręcz żywcem z rzeczywistości handlowej. Tylko jest to śmieszne, bo rzeczywistości handlowej u nas niema.”

Ciągle mówił o rzeczach nieodkrytych iż to one są najważniejsze. Jakże koliduje to z wypowiedzią Dyrektora jednej z najważniejszych placówek wystawienniczych Polski, iż nie ma „Janków Muzykantów” o których nie wiedzieliby współcześni kuratorzy i historycy sztuki. Jerzy Ludwiński był krytykiem-artystą, animatorem, krytykiem animatorem i metakrytykierm. Jego pisma zebrane czyta się jednym tchem, jako przewodnik po historyczno - przestrzennej mapie współczesnej sztuki.

Ja osobiście potraktowałem ją jak podróż wellsowskim Wehikułem Czasu w niedaleką polską przeszłość. To obowiązkowa lektura dla wszystkich historyków sztuki i wszystkich ludzi z „branży”.

mailto:jacek_kasprzycki@interia.pl

mailto:artwakat@free.art.pl

Z powrotem | ARTWAKAT pierwsza strona | spis treści

powrót do spisu treści

„Wehikuł Czasu”