„Brzmienia” w Artwakacie

Czasopismo muzyczne pod redakcją Krzysztofa Wodniczaka

wodniczak@poczta.onet.pl

Krzysztof Wodniczak

Coltrane w Pod Pretekstem

Coltrainowe standardy na nowo odczytane i odegrane przez Trio Piotra Kałużnego: Giant Stops, After The Rain, Moment's Notice,Lary Bird, Central Park West, Dear Lord, Expressions, Impressions, Blues B.A.C.H., Countdawn - wprowadziły w zachwyt tłoczącychsię - co zdarza się raczej rzadko - jazz fanów. Takiej rzeszy wielbicieli muzyki Johna Coltrane'a Pod Pretekstem dawno nie widziałem. Piotr Kałużny (piano), mający wsparcie sekcji rytmicznej w osobach wyśmienitych muzyków Zbigniewa Wrombla (bas) i Krzysztofa Przybyłowicza (perkusja), podjął się niełatwego zadania.

Na nowo odczytał utwory Coltrane'a i stworzył tak interesujące interpretacje, że mogłyby wyprzedzić niejeden podobny projekt skatalogowany w światowej dyskografii jazzowych tuzów. To właśnie te wartości tak stałe i niezmienne, iż bogate w zdarzenia i wszelkie eksperymenty dzieje muzyczne nie zaćmiłyby ich blasku. Przeciwnie nawet - szereg przemian w królestwie jazzu, cechujących ostatnie trzy dekady, spotęgował jeszcze ów blask, wykazując w całej pełni wewnętrzną żywotność muzyki Coltrane'a. Poczucie formalnej, a zaszczytnej dla mnie przynależności do tej artystycznej społeczności, jaką są jazzmani i jazz fani, przerodziło się bowiem z latami w doznawanie silnej z nimi więzi emocjonalnej. Jazz traktuję jako wiecznie żywą krynicę inspiracji, a jego stymulacyjny wpływ sprzyja wyjściu poza zamknięty krąg kanonów, wyjściu -na zewnątrz.

Osobowość artysty wyraża jego sztuka. A u Piotra Kałużnego w obliczu dostrzeżonych własnych ograniczeń przynagla do podjęcia heroicznych nieraz starań, by sprostać powierzonemu sobie zadaniu z racji szczególnego obdarowania muzycznymi uzdolnieniami - jakie są wynikające stąd jego moralne zobowiązania. Trudno mi nie wspomnieć, iż już w roku 1970 dane mi było spotkać tak wspaniałego, acz pokornego muzyka, kompozytora, aranżera, pedagoga, jakim jest Piotr Kałużny. W atmosferze przyjaźni i wzajemnej akceptacji, sprzyjających zgodnemu kroczeniu "ad astra". Byłem na wspaniałym koncercie, zatem o tym zjawiskowym projekcie powinna być nie tuzinkowo-opisowa relacja, lecz recenzja muzykologiczna. Pianistyczne pasaże, akordy (owe współbrzmienie trzech, czterech lub pięciu różnych dźwięków ułożonych w pewien określony sposób albo harmonię tercjowej budowy kwartowej, sekundowej, mieszanej).

Trójdźwięki składające się z prymy, tercji wielkiej i kwinty czystej - jako akord złożony - dominują w pianistyce Piotra Kałużnego. On sam zaś tak układa harmonię, że każdy trójdźwięk posiada dwa przewroty; akord sekstowy i oznaczony cyfrą 6, drugi akord kwartsekstowy oznaczony cyframi 6/4. Akordy septymowe prowadzące o charakterze dominanty cechuje dążność do rozwiązania się na trójdźwięk foniczny. Dużo w improwizacjach Kałużnego nut pomocniczych, czyli zdobniczych, a więc takich części taktu między powtórzeniem tego samego dźwięku akordowego. Moderator - pianista nie stosuje podrzędnych fermat, nie wprowadza progresji sekundowo-tercjowych, ale właściwie wprowadza takie szeregi akordów, które pozwalają nam poznać najbardziej naturalne stosunki pomiędzy trójdźwiękami skali. Łączenie trójdźwięków odbywa się u Kałużnego w sposób i harmoniczny i melodyczny.