Monika Musiatowicz

"Matka to też metafora (...)" - czyli o tym, jak bombardować stereotypy
(impresja z otwarcia wystawy "Dzień Matki" w Galerii XX1).

1. odpocząć od siebie/matki

wsiąść w pociąg, jechać tylko pięć godzin, móc założyć naszyjną biżuterię, której dziecko nie zerwie, jeść spokojnie śniadanie i na siedząco, patrzeć przez szybę, myśleć, czytać, nie myśleć.
Być sobą - po prostu. Przez chwilę. Dla siebie - przez jeden dzień. Albo najdłużej - jeśli się da - wziąć urlop, od bycia dla. Dla dziecka. Przecież ono także musi mieć swój własny świat. Między innymi - to nas łączy. I dzieli. Zarazem.

2. bycie matką dla przyszłych matek

to wielki obowiązek; nie można nie pomóc, nie opowiedzieć, nie pocieszyć, nie pogłaskać, nie pokaleczyć zanim...Tak - koniec marzenia o samotności chwilowo - pociągowej - przerywa brutalnie brzusiasta koleżanka z dawnych czasów. O Bogini! A jakby tak zwiać, schować się, uchylić od opowieści o rozciętych bebechach, napuszonych położnych, popękanych brodawkach, zabliźnionych ranach, perfekcyjnych szwach... Nie, to niemoralne - zostawiać pytającą tak na pastwę własnej macicy, pełnej obaw i marzeń, i nie odkrytego niepokoju o wszystko. Pełna kapitulacja wobec ufnych błagających o historyjki ze szpitala wzięte itp. - oczu ciężarnej. Skuteczne zbombardowanie mojego radosnego chwilowego nie-bycia matką. Ale jak "nie pomóc", skoro całe jej drgające podwójne ciało zaczyna się trząść coraz bardziej - przed wyrokiem badań prenatalnych. Dobrze, że chociaż medycyna czołga się za duchem postępu - czasami.

Alicja Łukasiak, z cyklu Zosia

Katarzyna Korzeniecka, Zuzanna, Igor

Nie słucham. Moim celem jest na teraz dotarcie do Galerii XX1, Al. Jana Pawła II 36, centrum Warszawy. Powtarzam adres w myślach, żeby nie zwariować, słuchając jednocześnie opowieści o innych dziewczynach z przeszłości, które przestały być dawno kruchymi podlotkami i zamieniły się w duże ciepłe matrony. Ty mi tu o wózkach trójkołowych, a ja sobie myślę "jakie piękne zdjęcia zrobię" - jeśli już trafię na miejsce, co nie jest wcale takie oczywiste, z moją zaburzoną kobiecą orientacją. W terenie, rzecz jasna.

4. "galeria, czyli sklep jakiś?"

pyta mnie warszawski taksówkarz, kiedy nie potrafię przybliżyć lokalizacji docelowego miejsca kursu. Nie - odpalam z satysfakcją z ignoranckiego patriarchalnego sposobu objaśniania świata. To miejsce, gdzie wystawia się sztukę, na przykład kobiecą. Milczenie zza kółka. Damy radę. No jakże by nie, mężczyzna, w dodatku taksówkarz - nie dałby rady?
Jadę więc i myślę - jakie życzenie chciałabym usłyszeć na Dzień Matki w styczniu..."I żeby nawet mężczyzna spróbował zrozumieć sztukę, niekoniecznie mięsa..."

"To chyba tutaj - zakańcza rozmowę taksówkarz - bo tyle ludzi". Istotnie, bardzo duszno i mięsiście. Nie ma gdzie się pozbyć odzieży wierzchniej, większość stoi ma jednej nodze, tak by nie podeptać leżącej także na podłodze ekspozycji. Matki, dzieci, ojcowie, żywe eksponaty.

Grupa Performerska Sędzia Główny (Karolina Wiktor i Aleksandra Kubiak)

Te ostatnie - bez odzieży wierzchniej - jak im dobrze - a nawet spodniej przyciągnęły również awanturującego się jeszcze przed otwarciem, podpitego poszukiwacza przygód pornograficznych, który pomylił adres. Ale nie on jeden szukał dosłownych sensów dzieła. Pani o zwiotczałym ciele i sceptycyzmie przyklejonym do czoła (która już z pewnością zapomniała o wieloznaczności i wielofunkcyjności ziemskiej, ludzkiej powłoki oraz wynikających z tego faktu wzlotów i upadków) - stojąca pięć centymetrów zaledwie od "żywego eksponatu" - pytała stojących dookoła: "Ale dlaczego te panie są gołe? Jaki jest cel?"

tak naprawdę jest chyba tak ciasno, jak w Galerii XX1, 13-go stycznia 2005 roku, pomiędzy 18.00 a 19.30. Kiedy nastąpiło otwarcie i polało się mleko (zamiast szampana, wina itp.) można było próbować przecisnąć się przez kolejne szczeliny pomiędzy kontemplującymi sztukę, dziennikarzami, aparatami fotograficznymi i zagubionymi w tłumie oraz w gąszczu metafor.

Anna Baumgart, Bombowniczka

dla niektórych pstrykających - czegoś było za mało, coś nie było za jasne - i nie chodziło wcale tylko o światło. "No bo o co może chodzić? Goła baba z brzuchem i do tego ze świńskim ryjem? Dla naddania sensu - dziennikarz-macho lekko pociągnął autorkę dzieła za rękaw seksownej garsonki (co dla niego było bardziej inspirujące zapewne od samej rzeźby) i jął ją ustawiać na róże sposoby, by uatrakcyjnić świniociężarną. O reakcji samej autorki - bombardującej wszelkie "tradycyjne" formy skobieciałych przedstawień - pisać chyba nie muszę... Podziwiałam jednak zsocjalizowane dziewczyńsko opanowanie "matki" "Bombowniczki"...

Brakuje demaskującego pytania "A może to Pani sama jest Bombowniczką?" - w myśl autobiograficznego naciągania interpretacyjnego dzieła sztuki.
Gratuluję "wywiadowcy" patry/"intelektualnego" miesięcznika, spowiadającego Annę Baumgart - Arturowi P. - błyskotliwości i "w ogóle" (w trakcie mojego pisania nawet piorun nie strzelił w monitor). Chłopie, "czy twój umysł..."?

Elżbieta Jabłońska, Czy twój umysł jest pelen dobroci?

to jak można zostać dziewicą, kiedy jest się w ciąży, jak umysł matki może nie być pełen dobroci, jak nie chcieć być supermatką i jak można tak znaturalizować (zdeprawować) piękną i czystą ideę polskiej odmiany macierzyństwa i macierzyństwa "tak w ogóle"?

Monika Mamzeta, Jak dorosnę, będę dziewicą

"Dzień Matki w styczniu?"

przesolonym morzem
odbitym w źrenicach
sypię w twarz
facetom
po sześćdziesiątce
co jak gołębie
obskubane
chodzą parami
dzięki Bogini
już dawno w wieku
poprodukcyjnym
nic mi nie grozi
więc
poza odbitym
przesłodzonym uśmiechem
z zapadniętą wargą i brodą
prawie dogoloną
(zaciętą)

jak pijane gołębie
po za cienkiej balustradzie
w nadmorskim kurorcie
(morze zamiast Góry)
drobny motyw
gerontologiczno - marynistyczny

gdzie te dziewczyny
czasu wolnego?
zebrały się w sobie
wreszcie
i poleciały
nad inne morze
być może dla siebie
i tak po prostu

po latach
nie-ludzkiej nad-opieki
jaka szkoda
że nie ma
miesiąca roku Matki
babki prababki
i innych przeklętych świętych

[Uprzedzam pytania - rozdaję gotowe odpowiedzi: jestem bojowniczką, po wystawie zrobiłam sobie 4 dni urlopu odmacierzyńskiego - nad morzem (dziecko wówczas zostawiłam pod heroiczną opieką ojca); a faceci w tym mieście naprawdę mieli "dzióbki" jak gołębie].

(poniższą super- "wzmiankę" otrzymałam od Joanny Piotrowskiej vel Pio - zaraz po zakończeniu pracy nad powyższym tekstem):

Wystawa Dzień Matki -zamknięta!

Wystawa Dzień Matki została zamknięta na dwa tygodnie przed terminem. Oficjalnie podawana jest informacja, że wystawa zamknięta jest z powodu "awarii instalacji elektrycznej".

Nie pozwól cenzurować w Polsce sztuki!
Zadzwoń do galerii z pytaniem w jakich godzinach można zobaczyć wystawę.
[...]
Wystawa Dzień Matki miała być próbą pokazania, jak współczesne kobiety "przejmują" sferę, która dotychczas była uważana za publiczną. Niełatwo jest zmienić role - z przedmiotu, w podmiot. Z biernej w czynną.

W związku z tym przepraszam za poniższe trywialno- wulgarne zakończenie mojej "matczynej opowieści":
PRĄD CIĘ BRONI, PRĄ(D)CIĘ CHRONI, PRĄCIE ZAWSZE CIĘ OBRONI!
(nawet przed Tobą samą!; oj, chyba pozjadałam jakieś literki...).

...dwa dni po zamknięciu - prąd (cie) znów działa - dzięki czemu Wystawa ponownie otwarta...(poród dwukrotny?)

Monika Musiatowicz

Galeria XX1, Wystawa "Dzień Matki": Anna Baumgart (rzeźba), Elżbieta Jabłońska (instalacja), Zuzanna Janina (wideo), Katarzyna Korzeniecka (fotografia), Alicja Łukasiak (instalacja fotograficzna), Monika Mamzeta (fotografia) oraz grupa performerska Sędzia Główny (Aleksandra Kubiak i Karolina Wiktor). Kuratorka: Agnieszka Rayzacher.

Świnki dwie (Monika i Ada Musiatowicz)