 |
nr 4 (86) 2001
Redaguje kolegium
MONIKA ADAMCZYK-GARBOWSKA
LECHOSŁAW LAMEŃSKI
WALDEMAR MICHALSKI (sekretarz redakcji)
TADEUSZ SZKOŁUT
BOGUSŁAW WRÓBLEWSKI (redaktor naczelny)
BOHDAN ZADURA |
Jeszcze raz pogranicze
Nie wygasa zainteresowanie kulturowymi rezultatami zderzenia lub przenikania odmiennych tradycji i systemów wartości na obszarach zamieszkiwanych przez ludzi o różnych narodowościach. "Akcent" poświęcał tej kwestii wiele uwagi jeszcze w latach osiemdziesiątych, co zaowocowało m.in. serią tomów zatytułowanych "Na pograniczu narodów i kultur". Termin "pogranicze" w znaczeniu, jakie mu wówczas nadaliśmy, zrobił karierę w latach 90., stając się dla wielu instytucji i przedsięwzięć kulturalnych pojęciem konstytutywnym. Ciągle jednak nie wszystko w tej dziedzinie zostało powiedziane, tym bardziej że sytuacja na świecie po 11 września daje refleksji nad współistnieniem odmiennych kultur nowe impulsy, zmuszając do weryfikacji wielu dotychczasowych przeświadczeń.
Szczególnego namysłu wymaga rola mediów (również - a może przede wszystkim - mediów regionalnych) wobec tej zasadniczej kwestii współczesnego świata. Owemu namysłowi służyła konferencja zorganizowana 28 września br. przez Wschodnią Fundację Kultury "Akcent" i lubelski ośrodek Telewizji Polskiej pt. Media w regionach wobec pogranicza kultur. Do udziału zaprosiliśmy wybitnych pisarzy, uczonych humanistów, dyplomatów i praktyków mediów.
Ryszard Kapuściński przedstawił swoje spojrzenie na problem globalizacji w świetle zagrożeń cywilizacyjnych, jakie powinien nam uświadomić terrorystyczny atak na USA. Dmytro Pawłyczko, poeta i ambasador Ukrainy w Warszawie, mówił o zbliżeniach ukraińsko-polskich. István Kovács, również poeta i konsul generalny Węgier w Krakowie, nakreślił współczesny obraz sytuacji narodu podzielonego między sąsiadujące państwa. Prof. Jerzy Kłoczowski, dyrektor Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej odniósł się do problemów pogranicza w perspektywie europejskiej integracji, a prof. Jerzy Bartmiński, językoznawca z UMCS rozważał funkcjonowanie trudnych do przezwyciężenia stereotypów narodowych. Ksiądz Wacław Oszajca, redaktor naczelny jezuickiego "Przeglądu Powszechnego" przedstawił obraz mediów katolickich na tle problemu sygnalizowanego przez temat konferencji. Piotr Sommer, redaktor naczelny "Literatury na Świecie" mówił o kwestii "pograniczności" zarówno ze swego osobistego, pisarskiego, jak redaktorskiego punktu widzenia. Dr Jan Sęk, wiceprzewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i TV podsumował dorobek mediów publicznych w przezwyciężaniu narodowych ksenofobii, a niżej podpisany naszkicował współczesną mapę czasopism literackich zajmujących się problemami pogranicza. W dyskusji głos zabrali m.in. Tadeusz Doroszuk, dyrektor lubelskiego ośrodka telewizyjnego i Janusz Winiarski, prezes Radia Lublin, a także dyrektor Ryszard Pacławski, odpowiedzialny za telewizję regionalną w zarządzie publicznej TV.
Teksty większości wspomnianych wystąpień złożyły się na eseistyczną zawartość "części głównej" tego numeru "Akcentu". By nie spowodować znużenia czytelników "monotematycznością" lektury postanowiliśmy je przeplatać utworami literackimi, z których nie wszystkie mają związek z wiodącym tematem numeru. Oddajemy go do rąk czytelników z zachętą do dyskusji.
Bogusław Wróblewski
SPIS TREŚCI
STRONA GŁÓWNA